پایان نامه حقوق

جایگاه قاعده مصلحت در اداره حکومت اسلامی-دانلود پایان نامه حقوق

مهر ۹, ۱۳۹۵

 دانلود پایان نامه

عنوان کامل پایان نامه :

 جایگاه قاعده مصلحت در اداره حکومت اسلامی

قسمتی از متن پایان نامه :

 

معنای اصطلاحی مصالح مرسله :

 در تبیین مفهوم اصطلاحی مصالح مرسله تقریرهای مختلفی ارائه شده است. منشأ این اختلاف نیزتفاوت در برداشتی است که از عنوان مرسله در این ترکیب شده است؛ مثلاً، برخی گفته‌اند مرسله یعنی

استخراج احکام حوادث واقعه از راه عقل بدون اینکه به نصوصی متکی باشد. و یا گروه دیگری مرسله را

اینگونه تفسیر کرده‌اند که: مرسله؛ یعنی، بسنده نکردن در استخراج احکام حوادث واقعه بر نصوص خاص

و این شامل مواردی است که احکام از راه نصوص عام بدست آید و یا از راه عقل.

اختلاف نظر در تبیین اصطلاح مرسله باعث نزاع و اختلاف در تعریف ترکیب اضافی مصالح مرسله شده است لذا هریک از علماء با عنایت به تلقی خود از ارسال به تعریف مصلحت مرسله مبادرت نموده اند.

  • ابن برهان در تعریف مصالح مرسله می گوید: مصالح مرسله عبارت است از چیزی که مستند به یک اصل کلی یا جزئی نباشد[1] و در حقیقت تعریفی هم که بعض از اصولیون جدید از مصالح مرسله ارائه نموده اند به همین تعریف باز می گردد. چرا که آن ها در تعریف مصالح مرسله گفته‌اند : مصالح مرسله وصفی است که با تشریع حکم ملائمت و مناسبت دارد و تشریع حکم بر اساس آن باعث جلب منفعت برای انسان ها و یا دفع ضرر از آن ها می گردد و دلیلی از شرع هم که دلالت بر اعتبار یا إلغاء این وصف داشته باشد وجود ندارد.
  • نظام الدین عبدالحمید در تعریف مصالح مرسله می گوید: مصالح مرسله در اصطلاح عبارت است از صفتی که برای مجتهد آشکار می شود که جایگاه گمان جلب منفعت یا دفع ضرر هنگام بناء حکم بر اساس آن وصف می باشد بدون اینکه از جانب شارع دلیلی بر عدم اعتبار یا اعتبار آن وصف بیاید. به عبارت دیگر مصالح مرسله، امری مناسب با تشریع احکام در حوادث و وقایعی است که از جانب شارع حکمی در آن نیست. بگونه‌ای که موافقت آن حکم با غرض شارع، بر ظن غلبه کند و جلب منفعت را با دفع مفسده‌ای در پی داشته باشد.[2]
  • غزالی می گوید: « ما تعریف نظام الدین از مصالح مرسله را قصد نکردیم زیرا جلب منفعت و دفع ضرر از هدفهای مردم است و صلاح مردم در بدست آوردن مقاصدشان است. لکن هدف ما از مصلحت، محافظت از مقصود شارع است … .»[3]
  • عبدالوهاب خلّاف در تعریف اصطلاحی مصالح مرسله می نویسد: مصلحت مرسله در اصطلاح اصولیون، تشریع حکم در واقعه‌ای است که در آن نصی موجود نبوده و اجماعی هم بنا بر مراعات مصلحت در آن ندارد… بعضی از اصولیین مانند حنابله از آن به استصلاح و بعضی دیگر به مصلحت مرسله تعبیر می کنند. و همچنین وی در کتاب «علم اصول الفقه» می نویسد : مصلحت مرسله یعنی مطلقه و رها و چون بدلیل اعتبار و دلیل عدم اعتبار مقید نیست، مطلقه نامیده شده است.[4]
  • محمد سلام مدکور در کتاب «المدخل الفقه الاسلامی» در تعریف مصالح مرسله می گوید: مصالح مرسله عبارت است از جلب منفعت و یا دفع ضرر به گونه‌ای که مقاصد شرع حفظ شود.[5]
مطلب مشابه :  دانلود پایان نامه ارشد:رویکرد نوین حقوق بین الملل نسبت به تجزیه طلبی

این موارد بعضی از تعاریفی است که در مورد مصالح مرسله ارائه شده است ولی همه این تعاریف خالی از اشکال نیست چرا که اگر منظور آن ها از این تعاریف تحدید منطقی باشد تعریف منطقی به حساب نمی آید. چرا که در آن ها از نظر مفهوم محدودیتی به چشم نمی خورد و به عبارت دیگر نمایانگر یک ماهیت واقع نمی باشند تا آنکه افراد خودی را جامع و افراد غیر خودی را مانع باشد و اما اگر مقصود از آن تعاریف تنها شرح الإسم باشد اگر چه نقدی به این تعریف ها وارد نیست و اشکالی ندارند ولیکن فاقد ارزش علمی اند.

اما آنچه بین علماء اهل سنت در این باب معروف و مشهور است و ما نیز بعداً در بحث اقسام مصلحت این معنی را بیان خواهیم کرد عبارت است از اینکه:‌ مصلحت مرسله وصف مناسبی است که از ناحیه شارع مقدس بر إلغاء یا إعتبار آن نص یا اجماعی وارد نشده است و به بیان دیگر در بین احکام شرعی حکمی که موافق یا مخالف با آن باشد به چشم نمی خورد.

 

[1] – به نقل از سید محمد تقی حکیم ، الأصول العامه للفقه المقارن، ص 368، چاپ اول، دارالاندلس، بیروت، 1963.

[2] – به نقل از سعید مولوی وردنجانی، مصلحت در فقه اسلام و نقش آن در قانون گذاری جمهوری اسلامی ایران، ص33.

[3] – غزالی، ابوحامد محمد، المستصفی من علم الأصول، ص196.

[4] – خلاف، عبد الوهاب، علم اصول الفقه و خلاصه التشریع الاسلامی، ص 84، چ3، 1366.

مطلب مشابه :  بررسی جایگاه قاعده مصلحت در اداره حکومت اسلامی-پایان نامه ارشد

[5] – به نقل از عبدالمحسن فضل الله ، الاسلام و أسس التشریع ، ص 129، بیروت، دارالملاک.

سوالات یا اهداف این پایان نامه :

اهداف پژوهش:

اهداف این تحقیق عبارتند از:

  • چگونگی تأثیر قاعده مصلحت در احکام اسلامی
  • بررسی وتبیین محدوده قاعده مصلحت در حکومت اسلامی
  • تبیین لزوم تشکیل مجمع تشخیص مصلحت نظام

سئوالهای تحقیق:

  • آیا احکام، اعم از اولیه و ثانویه و حکومتی تابع مصالح و مفاسد اند؟
  • آیا محتوای احکام صادره از سوی فقیه حاکم همان احکام اولی و ثانوی است؟
  • آیا فقیه حاکم، با توجه به مصلحت حکومت اسلامی می تواند احکام اولیه را موقتاً تعطیل نموده و حکم جدیدی صادر نماید؟
  • آیا ارکان حکومتی حسب مورد، موظف به رعایت عنصر مصلحت نظام و مصالح عمومی، در تصمیم گیری های خود هستند؟
  • آیا مصوبات مجمع تشخیص مصلحت نظام، مشمول عنوان حکومتی است؟

 دانلود رایگان فایل دموی این پایان نامه

(فقط حاوی ده صفحه ازصفحات پایان نامه با فرمت ورد):

پایان نامه جایگاه قاعده مصلحت در اداره حکومت اسلامی

(فقط حاوی ده صفحه ازصفحات پایان نامه با PDF):

پایان نامه جایگاه قاعده مصلحت در اداره حکومت اسلامی