مقالات و پایان نامه ها

ذهن‌آگاهی و تاثیر آن بر روابط زناشویی

مرداد ۲, ۱۳۹۷

 

2-1-  ذهن‌آگاهی

2-1-1-                 تعریف ذهن‌آگاهی

گرمر[1] و همکارانش (2005)، ذهن­آگاهی را آگاهی از تجربیات موجود همراه با پذیرش آنها می‌دانند. ذهن‏آگاهی یعنی بودن در لحظه با هر آن چه اکنون هست، بدون قضاوت و اظهار نظر درباره­ آن چه که اتفاق می‌افتد؛ یعنی تجربه­ واقعیت محض بدون توضیح (سگال و همکاران، 2002). ذهن‌آگاهی، آگاهی لحظه به لحظه و بدون قضاوت و تعصب از احساسات، هیجانات و افکار است (مرکند[2]، 2014).

ذهن‌آگاهی به معنی توجه کردن به زمان حال به شیوه‌ای خاص، هدفمند و عاری از قضاوت است (کابات- زین، 1990). از نظر کابات- زین (1994) ذهن‏آگاهی حالتی ذهنی است که در زمان حال بدون قضاوت و تعصب بر روی تجربیات متمرکز می­شود. ذهن‌آگاهی به توجه انگیخته شده و آگاهی از لحظه اکنون اطلاق می‌شود (والش[3] و همکاران، 2009). هوشیاری، انعطاف‌پذیری و سازگاری ذهن نقش مهمی در سلامت ذهنی و جسمی دارد (پاولسون[4] و همکاران، 2013).

هربرت و فورمن (2011) برخی از ویژگی های ذهن آگاهی که توجه روان درمانگران را به خود جلب نموده‌اند، به این ترتیب معرفی می‌کنند :

  • توجه
  • یادگیری مشاهده‌ای : درآن فرد از طریق مشاهده آگاهانه خویشتن، نقاط قوت و ضعف خویش را پیدا نموده و به همراه تکنیک پذیرش، سعی در پذیرش آن نقاط قوت و ضعف می نماید.
  • تمرین پذیرش : ذهن آگاهی پذیرش در عمل است. بازگشت به موضوع اولیه باعث پذیرش ویژگیهای خوشایند و ناخوشایند می شود. پذیرش و تمرین آن باعث کاهش انتقاد نسبت به خویشتن می شود.
  • همدلی و دلسوزی : در تمرین های ذهن آگاهی بودا، ایجاد بینش و دلسوزی به روشنی بیان می شود. همدلی نسبت به دیگران در ذهن آگاهی به شدت مورد توجه است و دلسوزی نسبت به خویشتن از تمرین پذیرش تجربیات درد و رنج حاصل می شود.
مطلب مشابه :  راهنمای تشخیص و خرید باطری اصلی موبایل

درمان‌های مبتنی بر ذهن‌آگاهی که از تمرینات بودایی‌ها برگرفته‌ شده‌اند، در روان‌درمانی معاصر جزء متداول‌ترین انواع درمان هستند (آلن و همکاران، 2006). ذهن‌آگاهی، هم‌چنان که در منابع امروزی توصیف‌ شده است، فرایندی است که به یک وضعیت روحی منجر می‌شود که از آگاهی عاری از قضاوت نسبت به اینجا، اکنون و تجربیات جاری شکل می‌گیرد و احساسات، افکار، وضعیت جسمی، آگاهی و محیط پیرامون فرد را در برمی‌گیرد، در حالی که فرد به آزاداندیشی، کنجکاوی و پذیرش تشویق می‌شود (کابات–زین، 2003).

بیشاپ و همکاران (2004) دو جزء اصلی ذهن‌آگاهی را متمایز کرده‌اند :

  • تنظیم توجه توسط خود فرد
  • جهت‌گیری نسبت به لحظه کنونی همراه با کنجکاوی، آزاد اندیشی و پذیرش

هدف از این کار، آموزش ماهیت اصلی ذهن به فرد و زدودن فرضیات اشتباه در خصوص منابع شادمانی اوست؛ چنین تجاربی می‌توانند منجر به تغییر چشم‌انداز فرد درباره دیگران شود و احساس همدلی را در او برانگیزانند (دالایی لاما[5] و کاتلر[6]، 1998؛ به نقل از هافمن، 2007).

 

2-1-2-                 تاثیرات ذهن‌آگاهی

افراد ذهن‌آگاه تغییرات را کمتر تهدیده کننده درمی‌یابند، اگر زوجین تلاش کنند روابطشان همواره ثابت باقی بماند و از تغییراتی که خواه ناخواه در طول زندگی مشترک رخ خواهد داد چشم‌پوشی کنند، احتمال بروز تعارض و ناخشنودی افزایش خواهد یافت؛ حال آن که ذهن‌آگاهی سبب می‌شود فرد پذیرای تغییرات و جنبه‌های جدید و متفاوت زندگی باشد‌ (لانگر، 1989).

ذهن‌آگاهی به کاهش استرس (گاردینو[7] و همکاران، 2014؛ واروگلی و دارویری، 2011)، کاهش علائم افسردگی در زنان و افزایش بهزیستی در مردان (لارنت[8] و همکاران، 2013)، کاهش نشانه‌های درد (زیدان[9] و همکاران، 2010)، بهبود افسردگی (کورکیل[10] و همکاران، 2010)، کاهش اضطراب، افسردگی و عواطف منفی در زنان باردار (ویتن[11] و آستین[12]، 2008)، بهبود اختلال خواب (لاروش[13] و همکاران، 2014)، ارتقاء یادگیری هیجانی و اجتماعی در دانش‌آموزان (لالور[14]، 2014)، کاهش برانگیختگی فیزیولوژیکی و پریشانی روانشناختی بیماران مبتلا به پسوریازیس (داء الصدف)[15] (فوردهام[16] و همکاران، 2014) و بهبود و کنترل سردرد (سان و همکاران، 2002) منجر می‌شود.

مطلب مشابه :   افزایش فالوور اینستاگرام 

نتایج پژوهش کوتز ورث[17] و همکارانش (2014) نشان داد آموزش ذهن‌آگاهی به والدین و نوجوانان با رویکرد خانواده مدار، تاثیر مثبتی بر روابط والد- فرزندی دارد. ذهن‌آگاهی همچنین موجب بهبود عملکرد سیستم ایمنی بدن و مغز می‌شود (دیویدسون[18] و همکاران، 2003)، بر عملکرد قشر مخ و آمیگدال اثر می‌گذارد و موجب تغییراتی در هیپوکامپ می‌شود (مرکند، 2014)، و احتمالا پاسخ‌های عصبی را در مراحل اولیه پردازش عاطفی تعدیل می‌کند (وارن براون[19] و همکاران، 2013).

افراد ذهن‌آگاه‌تر پاسخ‌های LPP[20] (مولفه پتانسیل مرتبط با رویداد در نواحی قشر بینایی که با شدت هیجانی یک محرک تعدیل می‌شود) پایین‌تری نسبت به تصاویر ناخوشایند با برانگیختگی بالا دارند؛ ذهن‌آگاهی همچنین با پاسخ‌‌های LPP کمتری به تصاویر خوشایند با برانگیختگی بالا دارند؛ همچنین ذهن‌آگاهی احتمالا پاسخ‌های عصبی را در مراحل اولیه پردازش عاطفی تعدیل می‌کند (وارن براون و همکاران، 2013).

هربرت و فورمن (2011) برخی از اهداف مداخلات ذهن‌آگاهی را این چنین برمی‌شمارند :

  • ارتقاء هشیاری ذهنی
  • بهبود خدمات بهزیستی روانی
  • کاهش علایم ناشی از اختلالات روانی
  • تعمق بخشیدن به احساس سرزندگی
  • معنا بخشی به حیات فردی
  • احساس رضایت از زنده بودن و زندگی

 

برخی از نقاط اثر تکنیک‌های مبتنی بر ذهن‌آگاهی عبارتند از :

  • نظارت بر ارگانیسم خود و تحریکات درونی : شناخت، احساسات بدنی و وضعیت هیجانی
  • نظاره بر خود و تحریکات بیرونی : بینایی، شنوایی، بویایی، لامسه و چشایی
  • تسلط بر سیستم خودمختار (اتونوم) سیستم عصبی و منشاء رفتاری

 

2-1-3-                 حالات ذهن‌آگاهی

سالمون و همکاران (2011) سه حالت ذهن آگاهی را این طور توصیف می‌کنند :

  • ذهن معقول : بخش منطقی ذهن به طور عقلانی فکر می‌کند. از حقایق مطلع است برنامه ریزی می‌کند و مشکلات را حل می‌کند.
  • ذهن هیجانی : حالتی که هیجان افکار و رفتار را کنترل می‌کند. معقول و یا منطقی بودن درحالی که ذهن هیجان دارد مشکل است. مفهوم واقعیت احتمالا تغییر داده می‌شود تا باحالت هیجانی فعلی تطبیق یابد.
  • ذهن عاقل : ترکیبی از ذهن معقول و ذهن هیجانی توصیف می‌شود. ذهن عاقل هر دو را متعادل و ترکیب می‌کند و دیالکتیک هیجان و دلیل را باهم تلفیق می‌کند. ذهن عاقل علم به حقیقت را شامل می‌شود.
مطلب مشابه :  کاهش و حل مسائل مربوط به کمرویی

[1] Germer

[2] Marchand

[3] Walsh

[4] Paulson

[5] Dalai Lama

[6] Cutler

[7] Guardino

[8] Laurent

[9] Zeidan

[10] Churchill

[11] Vieten

[12] Astin

[13] Larouche

[14] Lawlor

[15] psoriasis

[16] Fordham

[17] Coatsworth

[18] Davidson

[19] Warren Brown

[20] Late Positive Potential