مقالات و پایان نامه ها

مکانیزمهای دفاعی در برابر اظطراب

مرداد ۳, ۱۳۹۷

مکانیزمهای دفاعی

برخی از شیوه هایی که بدون رودررویی با خود مسأله احساس اضطراب را کم می کنند، چنان به کار رفته اند که اینک نام و نشانی هم یافته اند . فروید برای فرایندهای ناهشیاری که واقعیت را تحریف می کنند تا آدمی را در برابر اضطراب محافظت کنند، اصطلاح مکانیزمهای دفاعی را به کار برده است . این شگردها تغییری در وضع عینی خطر نمی‌دهند بلکه فقط شیوه ادراک یا اندیشه آدمی را درباره آن عوض می‌کنند . پس در تمام مکانیزمها عنصری از خود فریبی در کار است (پژهان،1390).

با میانه روی در کاربرد مکانیسمهای دفاعی می توان موقتاً‌ یک موقعیت فشارزای سخت را از سر گذراند تا شرایطی فراهم شود که بتوان به شکل مستقیم تری با آن موقعیت رو در رو شد . کاربرد مکانیسم‌های دفاعی فقط هنگامی حاکی از ناسازگاری شخصیت است که در روبروشدن با دشواریها به صورت شیوه اصلی پاسخدهی آدمی درآید.

1 ـ12 ـ2 انکار:1

وقتی مکانیسم دفاعی انکار به کار گرفته می‌شود که منشأ اضطراب معمولاً یک ادراک است که اگر معنای حقیقی آن تشخیص داده شود ممکن است قابلیت انجام وظیفه‌خود را مضمحل کند (جمالفر، 1389).       وقتی که یک واقعیت برونی بیش از آن ناگوار است که آدمی بتواند با آن رودررو شود در آن صورت وی ممکن است وجود آنرا انکار کند . گاه ممکن است انکار یک واقعیت بهتر از رودر رو شدن با آن باشد. هنگام درگیری در یک بحران وخیم ، آدمی از راه انکار ، فرصت می‌یابد واقعیتهای دردناک را به تدریج لمس کند . در بعضی موقعیتهاانکار آشکارا به سازگاری فرد کمک می‌کند . از سویی بعضی جنبه ‌های منفی نیز دارد مثلاً‌ آدمی را در جستجوی خدمات پزشکی دچار تعلل می‌کند (براهنی، 1391).

مطلب مشابه :  درمان اصولی و ریشه ای افسردگی

 

2 ـ12 ـ2 واپس رانی[1]

مهمترین و اساسی ترین مکانیسم های دفاعی واپس رانی است. فروید آنرا سنگ زیربنایی نامید که روانکاوی بر آن استوار است. واپس رانی با بیرون نگاه داشتن افکار پر اضطراب و تکانه‌ها از دایره هشیاری شخص، اضطراب، را کاهش می‌دهد. واپس رانی را غالباً‌ فراموش‌های با انگیزه به حساب می‌آورند (نجاریان، 1389).

واپس رانی دفاعی است در برابر تهدید درونی. در واپس رانی، تکانه ‌ها یا خاطراتی که تهدید سختی در بر دارند از میدان کار یا حوزه‌ هشیار آگاهی آدمی بیرون رانده می‌شوند. آدمی نسبت به تکانه­های فرونشانده اش هشیار اما نسبت به تکانه ها یا خاطرات واپس رانده اش نا هشیار است . برخی از جنبه های واپس رانی در بیماران مبتلا به یاد زدودگی دیده می‌شود (براهنی، 1391).

 

 

3 ـ12 ـ2 دلیل تراشی[2]

به جریانی اشاره دارد که طی آن، آدمی رفتار و کردارخود را به انگیزه‌های جامعه پسند یا منطقی منسوب می‌کند تا چنین به نظر آید که واقعاً‌ هم درست و معقول رفتار کرده است (جمالفر، 1389).

تفاوت دلیل تراشی و بهانه جویی در این است که فرد در حالت صداقت کامل اقدام به دلیل تراشی می‌نماید،‌ در صورتی که در موقع بهانه جویی فرد می‌داند که دلیل واقعی را انکار می‌کند (براهنی، 1391).

 

4 ـ12 ـ2 واکنش وارونه[3]

در موقع واکنش وارونه ، تحریکات ناهشیار به صورت رفتار متضاد ظاهر شده و بالاخره نحوه بیانی در سطح هشیار پیدا می‌کنند . واکنش وارونه همانند فرافکنی نه مؤثر است و نه سازنده (جمالفر، 1389).

در واقع مردم، گاه انگیزه معینی را با زیاده روی در گرویدن به یک انگیزه متضاد از خودشان پنهان می‌کنند ، این گونه واکنشها را واکنش وارونه نامیده اند (براهنی، 1391).

مطلب مشابه :  انواع مکانیزم های دفاعی

 

5 ـ12 ـ2 فرافکنی[4]

فرافکنی هنگامی به عنوان مکانیزم دفاعی به کار برده می‌شود که تحریکات غیر قابل قبول فرد به دیگران نسبت داده شود (جمالفر، 1389).

در همه ما ویژگی ‌ها و صفات ناخوشایندی وجود دارد که آنها راحتی از خودمان هم کتمان می‌کنیم. به وسیله فرافکنی که یک مکانیسم دفاعی ناهشیار است ما این ویژگیهای ناخوشایند را در شکل اغراق آمیزی به دیگران نسبت می‌دهیم تا به وجود آنها در خودمان اعتراف نکنیم (براهنی، 1391).

 

6 ـ12 ـ2 فلسفه بافی[5]

کوششی است جهت گسلش عاطفی از یک موقعیت تهدید کننده از راه رودررویی انتزاعی و فکری با آن . باید افزود که این گونه فلسفه بافی فقط هنگامی مسأله می‌شود که به شکلی فراگیرنده، به صورت نوعی سبک زندگی درآید و راه را بر همه تجارب عاطفی ببندد (جمالفر، 1389).

 

7 ـ12 ـ2 جا به جاسازی[6]

مکانیسمی است که همراه با ایفای نقش خود ( یعنی کاهش اضطراب ) تا حدودی هم انگیزه نا پذیرفتنی ارضاء می‌شود . فروید جابجا سازی را رضایت بخش ترین شیوه برای اداره تکانه های جنسی و پرخاشگرانه می‌دانست . سائقهای نخستین را نمی‌توان دگرگون ساخت اما می‌توان هدفی را که سائق به سوی آن سمت گیری کرده تغییر داد (براهنی، 1391).

  1. Denial

[1]– Repression

[2]– Rationalization

[3]-Reaction formation

[4]– projection

[5]– Intellectvalization

[6]-Displacement