پایان نامه ها و مقالات

تحقیق با موضوع محل سکونت، استان گلستان، هتک حرمت منازل، عام و خاص

دی ۸, ۱۳۹۷
دانلود پایان نامه

ب: اهداف و روش تحقیق
در نگارش تحقیق حاضر، اهداف متعددی مدّ نظر بوده است، مهمترین آن اهداف عبارتند از:
الف: تعریف و تبیین مفهوم “حریم خصوصی” در قانون آیین دادرسی کیفری ایران و تجزیه و تحلیل آن با توجه به تحولات سریع اجتماع.
ب: ارزیابی نقاط قوت و ضعف مرحله تحقیقات مقدماتی از نظر قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور کیفری مصوب 1378 در خصوص مباحث مطروحه.
ج: ارائه پیشنهاد به مجلس قانونگذاری برای تصویب قانون متناسب و کارآمد در زمینه مورد بحث.
د: افزایش معلومات و آشنایی هرچه بیشتر افراد با قوانین و جرایم مربوطه در جهت حفظ و ارتقاء سطح اخلاق عمومی در جامعه اسلامی.
پژوهش پیش روی، از نوع نظری می باشد و بر پایه مطالعات کتابخانه ای، گردآوری شده است و برای تدوین آن به کتابخانه‌های دانشگاه شهید بهشتی، دانشگاه تهران، دانشگاه مازندران، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز، کرج و دامغان، کتابخانه دادگستری استان گلستان، مراجعه و از منابع متعددی همچون مجموعه قوانین، کتب، مجلات، آراء وحدت رویه، نظرات مشورتی اداره حقوقی قوه قضاییه، پایان نامه ها و تقریرات اساتید حقوق، جهت نگارش بخشهای مختلف آن، استفاده گردیده است.
ج: سؤالات تحقیق
به دلیل ویژگی تحول پذیر و گستردگی مفهوم “حریم خصوصی” و همچنین، رشد روز افزون تکنولوژی و توجه دولتها به حفظ بیشتر اقتدار، از طریق مداخله در حریم خصوصی اتباع خود، سؤالات ذیل قابل طرح است:
اولاً: آیا مواد قانون آیین دادرسی کیفری در مبحث تحقیقات مقدماتی، در زمینه حفظ “حریم خصوصی” شهروندان، با توجه به اصول قانون اساسی و فقه اسلامی تدوین گردیده است؟
ثانیاً: آیا جایگاه حریم خصوصی در مرحله تحقیقات مقدماتی در قانون آیین دادرسی کیفری، توجیه پذیر و منطبق با اصول قواعد بین المللی است؟
ثالثاً: آیا قوانین کیفری ایران، محتوی ضمانت اجرای کارآمد و متناسب در برابر ناقضین حریم خصوصی است؟
رابعآًً: آیا در صورت رجوع به فقه، به پاسخ کیفری مناسب نسبت به ناقضین حریم خصوصی افراد خواهیم رسید؟

د: فرضیه‌های تحقیق
در برابر هریک از سؤالات تحقیق، فرضیات ذیل قابل ارائه است:
فرضیه اول: موادی از قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1378 که به تحقیقات مقدماتی اختصاص دارد، انعکاسی از اصول قانون اساسی و فقه شیعه در مورد حریم خصوصی است.
فرضیه دوم: بسیاری از اصول و قواعد بین المللی در زمینه رعایت حریم خصوصی در مرحله تحقیقات مقدماتی، در قانون آیین دادرسی کیفری، لحاظ گردیده است.
فرضیه سوم: به دلیل محدودیت موارد نقض حریم خصوصی در قوانین کیفری ایران، ضمانت اجراهای مندرج در این قوانین نیز محدود و نارساست.
فرضیه چهارم: به جز موارد کلی احترام به حقوق افراد، به دلیل نوظهور بودن مفهوم و حق “حریم خصوصی”، نمی توان به ضمانت اجرای مناسبی در متون فقهی در این زمینه، دست یافت.
ه‍: سازماندهی تحقیق
این پایان نامه از دو بخش تشکیل گردیده است. در بخش نخست، مفهوم و قلمرو حمایت از حریم خصوصی در کشف جرم و تحقیقات مقدماتی، مورد بررسی قرار کرفته است که خود، شامل دو فصل می‌باشد. فصل نخست، به مفهوم و مبانی حمایت از حریم خصوصی اختصاص دارد و در دو مبحث، به مفهوم و پیشینه حمایت از حریم خصوصی و همچنین، مبانی حمایت از حریم خصوصی، شامل مبانی عرفی و فقهی، اشاره گردیده است. فصل دوم از بخش نخست نیز که تحت عنوان قلمرو حمایت از حریم خصوصی، می باشد، خود، شامل دو مبحث می‌باشد. در مبحث نخست، اصل “منع مداخله در حریم خصوصی” و در مبحث دوم، شرایط جواز مداخله در حریم خصوصی، مورد بررسی واقع گردیده است.
بخش دوم، به مصادیق حمایت از حریم خصوص در کشف جرم و تحقیقات مقدماتی، اختصاص دارد و در دو فصل، ارائه گردیده است. در فصل نخست، طی دو مبحث جداگانه، به تجزیه و تحلیل ارکان و مصادیق حمایت از حریم خصوصی فیزیکی در قانون آیین دادرسی کیفری پرداخته ایم. در فصل دوم نیز طی دو مبحث به خصوصیات و ویژگی‌های حمایت از حریم خصوصی غیر فیزیکی، اشاره نموده ایم که مبحث نخست آن به بررسی و مقایسه انواع حریم ارتباطات خصوصی و حمایت از آن، در قوانین کشورمان، اختصاص دارد. در مبحث دوم، حریم اطلاعات شخصی و حمایت از آن را بررسی نموده ایم.
در پایان نیز، به نتیجه گیری از مباحث مطرح در این تحقیق پرداخته و پیشنهاداتی را در جهت حفظ حریم خصوصی افراد، ارائه نموده ایم. امید است تا با بررسی علمی اهداف سیاست کیفری قانونگذار، گامی مثبت در جهت ارتقاء سطح حقوقی کشورمان برداشته شده و مسیر رسیدن به عدالت واقعی، هموارتر گردد.

مطلب مشابه :  تحقیق دربارهامام سجاد، حجرالاسود، ناخودآگاه

بخش نخست:
مفهوم و قلمرو حمایت از حریم خصوصی در کشف جرم و تحقیقات مقدماتی

فصل نخست: مفهوم و مبانی حمایت از حریم خصوصی
قبل از آنکه به تحلیل قلمرو حمایت از حریم خصوصی در مرحله کشف جرم و تحقیقات مقدماتی بپردازیم، واجب است تا مفهوم “حریم خصوصی” و مبانی عرفی و فقهی حمایت از آن، مورد بررسی قرار گیرد:

مبحث نخست: مفهوم و پیشینه حمایت از حریم خصوصی
در این مبحث، ابتدا به تعریف حریم خصوصی پرداخته و در ادامه، به تحقیق در مورد پیشینه حمایت از حریم خصوصی در حقوق ایران و اسناد بین المللی پرداخته ایم:

گفتار نخست: مفهوم حریم خصوصی
“حریم خصوصی”، از جمله مفاهیم نوظهوری است که دارای معانی لغوی و اصطلاحی متعددی می باشد، در
این گفتار سعی شده است تا به تعدادی از این تعاریف، اشاره گردد:

بند نخست: معنای لغوی حریم خصوصی
در فرهنگ حقوقی آکسفورد در تعریف حریم خصوصی آمده است: ” حق برای خود بودن (The right to be left alone)، حق زندگی خصوصی1 (The right to a private life) آن گونه که در ماده 8 کنوانسیون اروپایی حقوق بشر،2 انعکاس یافته است، این حق مشتمل است بر حریم ارتباطات (مکالمات تلفنی، مکاتبات و غیره)، حریم خانه و اداره، حمایت محیطی، حمایت از تمامیت فیزیکی و حمایت از تعقیب غیرموجه…”
مفهوم “حریم خصوصی”3 در چندین رشته از علوم از جمله روان‌شناسی، جامعه‌شناسی، انسان‌شناسی، علوم سیاسی، حقوق، معماری، و فلسفه به کار رفته و مطالعه شده است؛ حریم از حرمت گرفته شده و حرمت در لغت به معانی زیر است:
1. حرمت المنازل: یعنی پاس احترام منازل مسکونی مردمان داشتن و هتک حرمت منازل نکردن.
2. حرمت دم: یعنی ممنوع بودن تعرض به جان مردم.
3. حرمت عین: یعنی حرمت زناشویی.
4. حرمت مال: یعنی ممنوع بودن تعرّض به مال مردم.
حریم به معنای حرمت و ممنوع بودن است و تعرض دیگران به صاحب حریم ممنوع ‎حرام ‎بوده است و اگر تعرضی صورت گیرد، جرمی تحقق یافته است4.
برخی از پژوهشگران تعاریفی از این مفهوم را در نظر گرفته اند که بر “انزوا”، کناره‌گیری و نداشتن تعامل تأکید می کند؛ گروه دیگری از تعاریف، کمتر به شخصیت “کناره‌جو” و بیشتر بر مفهوم “نظارت انتخابی بر روابط” تأکید می‌کنند؛ یکی از نویسندگان معاصر، پیشنهاد می‌کند حریم خصوصی، کنترل شخص بر توزیع اطلاعات مربوط به خود تعریف شود و لذا حریم خصوصی را به این صورت تعریف می‌داند: “حق افراد، گروه‌ها یا مؤسسات نسبت به اینکه برای خویشتن تعیین کنند گرچه زمانی، چگونه و تا چه اندازه‌ای اطلاعات مربوط آن‌ها به دیگران قابل مخابره باشند”5. در مجموع، می‌توان گفت صاحب‌نظران برجسته دنیا به‌رغم چندین دهه مباحثات علمی، هنوز نتوانسته اند تعریف واحدی از حریم خصوصی ارائه دهند. از سوی دیگر، در غالب کشورها نیز تعریف قانونی از حریم خصوصی وجود ندارد. به بیان دیگر، قوانین این کشورها تعریفی از آنچه زندگی خصوصی نامیده می‌شود یا آنچه زندگی خصوصی را شامل می‌شود یا به آن مربوط است؛ در بر ندارد.
بدون شک، قانون‌گذارانی که با این موضوع مواجه شده اند، دلایلی داشته‌اند که در مقررات قانونی، حالات مختلف این مفهوم را به‌دقت تعریف نکرده‌اند. البته ارائه چنین تعریفی به‌یقین آسان نخواهد بود؛ زیرا یک تعریف مختصر نمی تواند تمام موقعیت هایی را که در تفسیر و اجرا به وجود می‌آید، پیش‌بینی کند. همچنین، پیشرفت‌های فنی همانند تحولات بینشی، نگرشی و رفتاری، تعریفی فوری، نامناسب، کهنه، ناکافی و یا فوق‌العاده محدودکننده را نفی می‌کند؛ ضمن اینکه پایگاه و موقعیت اجتماعی افراد و نقشی که در جامعه ایفا می‌کنند، می تواند سعه و ضیق یا مصادیق زندگی خصوصی را تغییر دهد؛ بنابراین، با توجه به این دلایل، ارائه تعریف لغوی واحد از حریم خصوصی تاکنون غیرممکن بوده است6.

مطلب مشابه :  تحقیق با موضوعفیزیولوژی، عوامل داخلی، فنیل آلانین، گیاهان دارویی

بند دوم: معانی توصیفی و هنجارین حریم خصوصی
حریم خصوصی، در معنی هنجارین، گستره ای از عقاید، اعمال، رفتارها، ویژگی ها و مختصات هر شخصی است که برای عموم مردم آشکار نیست و وی به افشای آن رضایت ندارد و به ورود و نظارت دیگران عکس العمل نشان می دهد7. به طورمثال، مراد از حریم خصوصی در مناسبات خانوادگی، قلمرو و محدوده ای از عقاید، احساسات، اعمال، رفتار و ویژگی های هر عضو خانواده است که برای دیگر اعضاء آشکار نبوده یا در صورت آشکار بودن، او رضایت به آن ندارد و نسبت به ورود و نظارت دیگر اعضاء واکنش نشان می دهد. همانگونه که اشاره گردید بدیهی است نبود تعریف روشن و صریح، به معنای حمایت نکردن از این حق در قوانین و مقررات کشورها نیست بلکه می‌توان در رویه قضایی هر کشور به دنبال تعریف کاربردی حریم خصوصی بود8.
حریم خصوصی به روشهای تحلیلی و مصداقی، توصیف و تعریف می‌شود تا اندکی از ابهام مفهومی یا مصداقی آن برطرف گردد. منظور از تعریف تحلیلی9، بیان عناصر ماهوی یک مفهوم است. در این روش ابتدا نام مجموعه بزرگ‌تری که آن چیز را در بر می‌گیرد، آورده می‌شود و سپس، با ذکر یک ویژگی، آن را از باقی چیزها در همان مجموعه متمایز می‌سازد. تعریف به عام و خاص یا تعریف با روش تحلیل، بهترین و دقیق‌ترین روش تعریف است.
با توجه به این روش تعریف و با در نظر گرفتن انتقادات وارد بر سایر تعاریف، به نظر می‌رسد تعریف زیر برای حریم خصوصی مناسب‌تر است: “اطلاعات، ارتباطات، فضاها و متعلقاتی که خواه از نظر فطری و خواه از نظر فرهنگی در وهله نخست به فرد معینی اختصاص دارد و پیش از این به‌طور علنی و عمومی منتشر نشده است”10.
همچنین، منظور از تعریف مصداقی11، تعریفی است که در آن برای شناساندن امر مورد نظر، نمونه‌ها و مصادیقی از آن به مخاطب معرفی می‌شود. در این نوع تعریف، علاوه بر نقاط ضعف و انتقادات وارد شده بر این شیوه تعریف، نکته قابل توجه دیگر، اختلاف‌نظر میان مکتب‌های مختلف در تشخیص مصداق‌های حریم خصوصی از حوزه عمومی است. در مجموع، فارغ از این انتقادات، حریم خصوصی دارای مصادیق و افرادی است که از رویه قضایی به دست آمده‌اند و به شرح زیر هستند:
1. نام و سایرمشخصات شناسنامه‌ای؛
2. نشانی اعم از نشانی محل سکونت یا نشانی الکترونیکی؛
3. تصویر یا حق تصویر؛
4. وضعیت سلامتی فرد (جسمی، روحی و روانی)؛
5. سطح تحصیلات فرد؛
6. وابستگی صنفی و مذهبی؛
7. عقاید و دیدگاه‌های سیاسی و اجتماعی؛
8. منابع و شیوه تأمینی نیازهای مالی و معیشتی؛
9. روابط خانوادگی؛
10. موقعیت خانوادگی؛
11. زندگی عاطفی ـ احساسی؛
12. گذشته اشخاص به‌خصوص سوابق کیفری؛
13. شغل اشخاص؛
14. اعضای بدن، برخی نواحی و اندام جنسی؛
15. محل سکونت افراد (منزل و مأوای افراد یا محل اقامت و آسایش آنان؛
16. خانواده فرد: تعرض به حریم خصوصی یک فرد، گاه به معنای تعرض به حریم خصوصی خانواده وی است و گاه نیز صرفاً تعرضی به حریم خصوصی فرد به حساب می‌آید12.
لذا می توان از این منظر، “حریم خصوصی” را به این صورت تعریف کرد:
“قلمرویی از زندگی هر فرد است که آن فرد نوعاً و عرفاً یا با اعلان قبلی، انتظار دارد دیگران بدون رضایت وی به اطلاعات راجع به آن قلمرو دسترسی نداشته باشند یا به آن قلمرو وارد نشوند یا به آن قلمرو نگاه یا نظارت نکنند یا به هر صورت دیگری وی را در آن قلمرو مورد تعرض قرار ندهد”13.
یکی از مهمترین مسائل در زمینه حریم خصوصی، بحث از مصادیق آن است. نویسندگان حریم خصوصی در شمارش مصادیق آن اتفاق نظر ندارند. برخی نویسندگان مصادیق حریم خصوصی را در چهار عنوان شمارش نموده اند: 1- حریم خصوصی اطلاعاتی 2- حریم خصوصی ارتباطی 3- حریم خصوصی جسمانی 4-حریم خصوصی منازل و اماکن14 و بعضی دیگر در شش عنوان معرفی نموده اند: 1-حریم منزل و خلوت افراد 2- حریم جسمانی افراد 3- حریم خصوصی متقاضیان کار و کارکنان 4- حریم خصوصی در فعالیت های رسانه ای 5-حریم خصوصی اطلاعات شخصی 6-حریم خصوصی ارتباطات خصوصی15. طرح حمایت از حریم خصوصی نیز مصادیق این حق را به شرح ذیل تقسیم بندی نموده است: الف-حریم خصوصی منازل و اماکن خصوصی ب-حریم خصوصی جسمانی ج-حریم خصوصی محل کار د- حریم خصوصی اطلاعات ه- حریم خصوصی اطلاعات شخصی و-حریم خصوصی ارتباطات.
به طور کلی، ” حریم خصوصی” یک مفهوم سیال است که امروزه از جمله آزادی اندیشه، کنترل بر جسم خود، خلوت و تنهایی در منزل، کنترل بر اطلاعات راجع به خود، آزادی از نظارت های دیگران، حمایت از حیثیت و اعتبار خود و حمایت در برابر تفتیش ها و تجسس ها را شامل می شود16.
دشواری تعریف حریم خصوصی و تعیین چارچوب ماهوی و صوری آن سبب شده است که برخی نظریه پردازان، هویت مستقلی برای حریم خصوصی قایل نشوند و حمایت از آنچه را که به حریم خصوصی موسوم شده به دیگر حقوق تثبیت شده احاله دهند.
مطلب دیگری که در خصوص شناسایی و تعریف مفهوم حریم خصوصی وجود دارد، آن است که آیا تعریف حریم خصوصی باید در پرتو هدف صورت گیرد و یا در پرتو وسیله و ابزاری که برای تحقق و اجرای این حق به کار گرفته می شود. آیا تعریف، باید ناظر به هدف و نتیجه باشد یا ناظر به فعل و رفتار ( بدان معنا که رسیدن به نتیجه و یا حتی نحوه رسیدن به نتیجه، مد نظر نباشد و تمام توجه و اهتمام به اصل فعل و عمل و رفتار و نحوه آن باشد )؟ نکته دیگری که توجه به آن در شناخت مفهوم و ماهیت حریم خصوصی نقش دارد، آن است که آیا در این رابطه، باید رویکرد توصیفی ارائه کرد یا می توان از رویکرد ذهنی و آرمانی برای تعریف مفهوم استفاده کرد. آیا در تعریف حریم خصوصی باید به آنچه وجود دارد بسنده کرد یا آنکه می توان با توجه به آرمانها، ارزشها و مطلوبهای اجتماعی نیز به تعریف پرداخت؟ دخالت داشتن همه عوامل فوق، منجر به ارائه تعریف های مختلفی از مفهوم حریم

No Comments

Leave a Reply