پایان نامه ها

منابع پایان نامه ارشد با موضوع قواعد فقهی، بررسی فقهی، مسئولیت کیفری

دی ۶, ۱۳۹۷

ارکان مسئولیت کیفری 33
اهلیت جزائی 33
تقصیر 34
اقسام تقصیر جزائی 36
آثار تقصیر زیان دیده 37
مسئولیت کیفری مسامحه ای 38
گفتار چهارم ؛ مروری بر قواعد فقهی مرتبط با موضوع 39
قاعده اتلاف 39
مستندات قاعده اتلاف 40
قاعده تسبیب 42
مستندات قاعده تسبیب 45
قاعدۀ لا ضرر و لا ضرار 46
مستندات قاعده لا ضرر 48
قاعده اقدام 52
مستندات قاعده اقدام 54
فصل دوم ؛ بررسی فقهی حقوقی انتقال بیماری ها در فروض مختلف 55
گفتار نخست ؛ انتقال عمدی بیماری 56
ضرر و زیان های ناشی از جرائم علیه تمامیت جسمانی اشخاص 57
ضرر جسمانی 59
ضرر آینده 59
انتقال عمدی بیماری منجر به مرگ 60
قتل عمد 60
علم 64
علم حکمی و علم موضوعی 65
عمد 65
بررسی فقهی حقوقی مجازات قتل عمد توسط ناقل بیماری 66
نمونه نصوص قانونی قصاص نفس از قرآن و سنت 68
افساد فی الارض 70
عناصر جرم افساد فی الارض در فقه 71
انتقال عمدی بیماری منجر به جرح و یا نقص عضو 73
تعریف ضرب 73
تعریف جرح 73
نقصان یا شکستن عضو 74
از کار افتادن عضو 74
فقدان یا نقص یکی از حواس 75
مرض دایم 75
نمونه نصوص قانونی قصاص عضو از قرآن و سنت 76
بررسی مجازت قانونی ضرب و جرح عمدی توسط ناقل بیماری 77
گفتار دوم ؛ انتقال غیر عمدی بیماری ( شبه عمد و خطا ) 80
انتقال غیر عمدی بیماری منجر به مرگ 80
جرائم غیر عمدی 81
قتل شبه عمد 83
قتل خطای محض 88
بررسی فقهی حقوقی مجازات قتل غیر عمدی توسط ناقل بیماری 91
دیه 92
کفاره 94
تعزیر 94
انتقال غیر عمدی بیماری منجر به ضرب و جرح و یا نقص عضو 96
دیه 98
ارش 98
گفتار سوم ؛ انتقال بیماری با رضایت شخص 100
مسئولیت مدنی ناشی از رضایت مجنی علیه 103
گفتار چهارم ؛ انتقال بیماری در اثر جهل ناقل 105
جهل 105
جهل قصوری 106
جهل تقصیری 106
اشتباه حکمی ( جهل به قانون ) 107
اشتباه موضوعی 108
گفتار پنجم ؛ نمونه استفتائات مراجع عظام 111
فصل سوم : نتیجه گیری و ضمائم 115
نتیجه گیری 116
ایدز 120
هپاتیت ب 126
سل 129
جذام 130
ابولا 131

مقدمه
الف ) بیان مساله
با توجه به شیوع بیماریهای کشنده و مسری نظیر ایدز و … که انتقال آن به طرق مختلف صورت می گیرد و از سوی دیگر ، بی مبالاتی برخی از افراد بیمار به این امر دامن می زند . ما در این تحقیق می خواهیم از نظر فقهی و حقوقی به این مطلب بپردازیم که انتقال این بیماریها توسط شخص بیمار به دیگران چه آثار و احکامی دارد و ادله و مستندات آن چیست . به عنوان مثال ، با توجه به اینکه اپیدمی جهانی ایدز ، یک اضطرار جهانی است و یکی از بزرگترین چالش ها را در زندگی فردی و اجتماعی انسان تشکیل می دهد و بر تمامی سطوح جامعه ملی ، اجتماعی ، خانوادگی و فردی تاثیر می گذارد . اکنون که بیش از سه دهه پر فراز و نشیب از شروع همه گیری این بیماری کشنده می گذرد تلاش های بسیاری در سراسر جهان صورت گرفته اما هنوز هم خطری جدی برای بشر محسوب می شود . ابولا ، آنفلوانزای مرغی و .. نیز نمونه های دیگری از بیماری های مسری و خطرناک هستند . از آنجا که فقه دانشی است که سرپرستی زندگی انسان را در ساحت های گوناگون ، اعم از فردی و اجتماعی ، بر عهده دارد . فقه ، دینی بودن رفتار انسان ، جامعه و حکومت را تبیین و مشخص می کند ؛ به نیازهای نوین بشر پاسخ می گوید و برای پدیده های نوظهور ، ساز و کار و برنامه های دینی ، پیش بینی می نماید . لذا در فقه شیعه مسلما مواردی هست که در صورت ایجاد ضرر و خسارت به دیگران باید از سوی شخص خسارت زننده بنابر قاعده لاضرر ، اتلاف ، تسبیب و … جبران شود . در این تحقیق بر آن هستیم که در مواردی که چنین بیماریهایی که نوعا کشنده هستند اگر در اثر عمد یا جهل یا تقصیر شخص بیمار و یا در صورت بی ملاحظه بودن و عدم رعایت مسائل بهداشتی از سوی طرف مقابل ، این بیماری ها انتقال یابند ، آیا این موارد را می توان از مصادیق قواعد فقهی لاضرر ، اتلاف ، تسبیب و … دانست ، مسئولیت شخص ناقل طبق قواعد فقهی چیست ؟ آیا در قوانین موضوعه ایران به این مسئله پرداخته شده و مجازاتی تعیین شده است یا خیر ؟

مطلب مشابه :  رسول خدا (ص)

ب ) سوال اصلی تحقیق
1 . مسئولیت های شخص بیمار در صورت انتقال بیماری به دیگران از منظر قواعد فقهی و منابع حقوقی چیست ؟

ج ) سوال های فرعی تحقیق
۱ . عواملی نظیر جهل یا تقصیر شخص بیمار در میزان مسئولیت او تا چه اندازه موثر است ؟
۲ . در صورت عدم رعایت مسائل بهداشتی و اخلاقی از سوی کسی که بیماری به وی منتقل شده است مسئولیت او چیست ؟
3 . مسئولیت کیفری شخص ناقل و مجازات قانونی وی در صورت عمد چیست ؟

د ) فرضیه های تحقیق
1 . شخص در برابر خسارت و ضررهای وارد بر دیگران طبق قواعد فقهی مسئول است و به نظر می رسد طبق قواعد حقوقی و مواد قانونی علاوه بر جبران در صورت عمد مجازات می شود .
2 . این طور به نظر می رسد که شخص ناقل بیماری در موارد انتقال عمدی بیماری کشنده خویش مقصر بوده و مسئول است اما در صورت جهل و تقصیر ناشی از سهل انگاری مسئولیتی متوجه وی نیست .
3 . بنابر قاعده اقدام در صورتی که شخص به ضرر خود اقدام نماید ، مسئول ضرر وارده از سوی خویش بوده و مسئولیت از دیگری رفع می شود .
4 . طبق مواد قانونی مانند ماده ۶۸۸ قانون مجازات اسلامی که درباره تهدید علیه بهداشت عمومی می باشد و قوانینی از این دست به نظر می رسد می توان مجازاتی برای شخص ناقل در نظر گرفت .

ح ) ضرورت انجام تحقیق
چنانچه پیشتر در مورد شیوع بیماری ها بیان شد ، شیوع روزافزون این بیماری ها از یک سو و عدم وجود تحقیقات آکادمیک در این زمینه از سوی دیگر بحث از مسئولیت اشخاص ناقل این گونه بیماری ها و بررسی فقهی و حقوقی این موضوع و نیز مطرح نمودن مجازات قانونی احتمالی برای این موضوع ضروری و حائز اهمیت به نظر می رسد .

و ) سابقه و پیشینه تحقیق
هر چند در منابع فقهی و حقوقی ، رساله ، مقاله یا کتابی تحت این عنوان ( مسئولیت های ناشی از انتقال بیماری ) یافت نمی شود . ولی در بحث از قواعد فقهی همچون قاعده اتلاف ، تسبیب و … مباحثی مطرح می گردد که می تواند راهگشای این بحث باشد . البته کتابی تحت عنوان مسئولیت کیفری ناشی از انتقال ایدز از آقای سید رضا احسان پور موجود است . رساله هایی تحت عنوان استفتائات پزشکی از برخی مراجع موجود است که در برخی به ضمان و مسئولیت پزشکان در برخی صورت ها پرداخته اند .

مطلب مشابه :  امام صادق، رسول خدا (ص)

ه ) روش تحقیق
پژوهش حاضر از نوع تحقیق بنیادی است و روش متناسب با آن روش توصیفی – تحلیلی می باشد . لازمه این گونه تحقیقات ، شناسایی منابع مربوط به موضوع تحقیق و جمع آوری آنها به شیوه کتابخانه ای و استخراج مطالب مورد نظر از این منابع ، ایجاد ارتباط میان مطالب و توصیف تحلیل آن ها و بحث نتیجه گیری از اطلاعات جمع آوری شده است . ما در این رساله با استفاده از کتب و منابع حقوقی و فقهی نخست به جمع آوری مطالب مرتبط با بحث پرداخته و در نهایت با استخراج نظرات و دسته بندی آنها به اهداف مورد نظر نایل آمده ایم .

فصل اول
( کلیات )

از آن جا که موضوع تحقیق رساله حاضر پرداختن به مسئولیت های ناشی از انتقال بیماری هاست ضرورت دارد قبل از ورود به بحث اصلی ، باید به یک سلسله مباحث به عنوان مبادی توجه نمود تا با ایجاد آشنایی نسبت به آنها ، بتوان به مسائل اصلی و بحث های تفصیلی پرداخت . در این فصل که شامل سه بخش می باشد به بررسی کلید واژگان ، اقسام بیماری ها و نیز انواع مسئولیت می پردازیم . در گفتار نخست ، به بررسی واژگان کلیدی و پرکاربرد تحقیق که در فهم بهتر مطالب تحقیق موثر است پرداخته ایم . در گفتار دوم نیز بنابر ضرورت و اهمیت و انواع مختلفی که برای بیماری ها متصور است به شرح و توضیح آن ها پرداخته ایم و در گفتار سوم و پایانی فصل ، انواع مسئولیت و ارکان وعناصر آنها را بیان کردیم تا برای تفهیم موارد و مصادیق بحث بتوان به آنها رجوع کرد . و چون بحث از منظر فقه و حقوق بررسی می شود جهت استفاده بیشتر به اختصار برخی قواعد فقهی مرتبط با بحث را مورد بررسی قرار داده ایم .

گفتار نخست ؛ کلید واژگان
معنای لغوی مسئولیت 1 :
مسئول اسم مفعول از سأل، یسأل بر وزن منع یمتنع ، ( سوال ) مصدر آن می باشد . در فرهنگ لغات مسئولیت به معنی قابل بازخواست نمودن انسان آمده و غالبا به معنی تکلیف و وظیفه و آنچه که انسان عهده دار آن باشد تعریف شده است . چنانچه در فرهنگ نوین عربی به فارسی مسئولیت به معنی قابل بازخواست و مسئول به معنی قابل جواب آمده است . 2
در فرهنگ دهخدا ، مسئول کسی است که از وی سوال کنند و مسئولیت مصدر جعلی از مسئول و به معنای ضمانت ، تعهد و مواخذه است و نیز در اصطلاح حقوقی در همین کتاب به معنی تعهد قهری یا ختیاری شخص در مقابل دیگری است . 3
بعضی دیگر از لغویین یکی از معانی مسئول را کسی دانسته اند که فریضه ای بر ذمه دارد به طوری که اگر عمل نکند از او بازخواست می شود و مسئولیت را به معنای مسئول بودن نسبت به انجام دادن امری آورده اند .
گاهی مسئولیت به معنای جمعی و گروهی می باشد که به آن مسئولیت مشترک یا مسئولیت گروهی « مسئولیه جماعیه » گفته می شود و شخص مسئول ، یعنی شخصی که مسئول کردار خود است « مسئول عن فعله » و در فرهنگ فروزان از مسئول به عنوان ضامن ذکر شده است .
در ترمینولوژی حقوق مسئولیت را تعهد قانونی شخصی بر رفع ضرری که بر دیگری وارد کرده تعریف نموده اند . قانون مدنی ایران نیز علاوه بر استعمال لفظ مسئول و مسئولیت در اکثر مواقع به پیروی از فقه کلمه ضمان و ضامن را بکار برده است. در برخی موارد مسئولیت به معنای ضمانت یا کیفر یا دین نیز به کار می رود .

مطلب مشابه :  پایان نامه رایگان با موضوعقاچاق کالا، ارتکاب جرم، اوقات فراغت

مفهوم اصطلاحی مسئولیت :
مسئولیت به معنای قانونی آن همان التزام شخص به تحمل حکم قهری قانون در قبال رفتاری است که از وی صادر شده است . عده ای از حقوقدانان ایرانی ، با توجه به معنای لغوی مذکور، مسئولیت را عبارت از التزام شخص به پاسخگوئی اعمال و رفتار خویش در قبال مردم دانسته اند که معیار تجلی آن اعمال و رفتاری است که موجب خسارت یا جنایت می گردد . 4
هر چند که در قانون ایران هیچ گونه تعریفی از مسئولیت ارائه نشده است و به همین دلیل از طرف حقوقدانان نیز به صورت یکسان تعریف نشده است ولی همگی آنها مسئولیت را به نوعی تعهد و التزام دانسته اند . شخص دارای مسئولیت از نظر حقوقی ملزم است کاری را انجام دهد یا چیزی را متحمّل سازد . بنابراین شخص مسئول ممکن است نسبت به اجراء یا پرداخت مسئولیت داشته باشد یا زندانی شود و یا به هر طریق دیگری در معرض تکالیف و تبعات حقوقی قرار گیرد . مسئولیت ممکن است بر اثر عمل اختیاری یا الزام قانون ایجاد شود . مثلا در صورتی که شخص از اجرای مفاد قرارداد تخلف کند بر اساس قانون مسئولیت دارد .

مفهوم تکلیفی مسئولیت :
قبل از بیان حکم تکلیفی لازم است مختصری توضیح در مورد حکم شرعی نیز داده شود . افعال خداوند معلل به اغراض و اهد
اف می باشد . ثابت می شود که غرض و هدف به مکلف بر می گردد و آن غرض گاهی جلب منفعت برای مکلف است و گاهی دفع ضرر است . از این رو گاهی به دنیا مربوط است و گاهی به آخرت و احکام شرعی از این چهار فرض خارج نیست . و چه بسا در حکم اغراض متعدد جمع می شود . چنانکه اگر کسی برای روزی خود و افراد واجب النفقه اش و افراد مستحبه النفقه به قصد قربت کسب کند هر گاه راه درآمدش منحصر به همان کسب باشد آن چهار غرض در آن حاصل می گردد . نفع دنیوی حاصل می شود . برای آنکه نفوس از نابودی محفوظ می ماند و جلب نفع اخروی ازآن جهت است که عمل به قصد قربت انجام یافته است و دفع ضرر اخروی بدین نحوست که واجب را انجام داده است و در نتیجه ضرری را که بر ترک واجب مترقب بوده دفع شده است و دفع ضرر دنیوی بدین گونه است که اگر قوت تحصیل نشود نفوس تلف می شوند . بنابراین حکم شرعی عبارت است از قانون صادر از خدای تعالی برای سامان بخشیدن به زندگی مادی و معنوی انسانها و حکم شرعی نیز به حکم تکلیفی و حکم وضعی

No Comments

Leave a Reply