مقالات و پایان نامه ها

7عامل ایجاد کننده استرس

مرداد ۳, ۱۳۹۷

5انواع استرس:

استرس به خودی خود نه مثبت است و نه منفی، بلکه روشی که ما برای پاسخ در برابر استرس برمی گزینیم از خود استرس هم می تواند مثبت باشد و هم می تواند منفی باشد.از نگاه مثبت، استرس می تواند محرک ارتقاء کیفیت زندگی بشود و از نگاه منفی استرس موجب تخریب وضعیت سلامت روانی است (قاسم زاده،1377).

 

2-3-6عوامل ایجاد کننده استرس:

درباره ماهیت محرک های تنش زا ، بررسی های متعددی انجام شده است و می توان آن را به سه دسته زیر تقسیم کرد:

تاثیرات زیست بوم شناختی : عوامل بیولوژیکی و بوم شناتی متعددی مثل نور خورشید،عوامل جذبه ای و میدان های الکترو مغناطیسی وجود دارند که روی آهنگ بیولوژیکی ما تاثیر می گذارندو پاسخ استرس را در درجات مختلف آن ایجاد می کنند.برخی از عوامل زیست شناختی نیز با تغییر در طرز و سبک زندگی به شکل مثبت تحت تاثیر قرار می گیرند که از این جمله آنها ، می توان به تغییر عادات غذایی،ورزش و استفاده از روشهای قرار گرفتن در شرایط آرامیدگی اشاره کرد که تعادل از دست رفته را به زندگی باز می گرداند. تاثیرات درون فردی روانی : شامل آن دسته از اندیشه ها،باورها،نگرش ها و ادراکاتی می شوند که از آن برای دفاع از هویت یا ضمیر استفاده می نمائیم.محک های تنش زای درون فردی روانی،منعکس کننده ساختار منحصر به فرد شخصیت ما به شمار می آیند.

  • تاثیرات اجتماعی : از جمله عوامل اجتماعی استرس، می توان به عدم امنیت مالی ، اثرات جابه جایی ، برخی از پیشرفت های فن آوری ، زیر پا گذاشتن و تجاوز به حقوق انسانی و موقعیت ضعف اجتماعی – اقتصادی اشاره کرد (گیرادانو1، اورلی و داسک ، 1993 به نقل از سی وارد ، ترجمه قراچه داغی،1381).
  • عوامل موثر بر تشدید فشار روانی : عواملی چون زمینه،شرطی شدن ، مدت زمان و شدت فشار روانی را درمیزان تاثیر فشار روانی موثر می داند (لوولو ، 1986 ترجمه قریب، 1371). تاثیر عوامل استرس زا با شدت ، بعد ، طول مدت ، ناگهانی بودن و بالاخره جدید بودن اثر آنهاارتباط دارد (استورا ،1991).
مطلب مشابه :  دیدگاه های نظری اضطراب

[1]

 

میزان تاثیر محرک های استرس زا به این عوامل بستگی دارد :

  • ابهام محرک استرس زا : هر قدر میزان ابهام بیشتر باشد، محدودیت در تفسیر زمینه ها یا ناملایمات شخصی کمتر است.
  • پیچیدگی محرک استرس زا : هرچه محرکی تازه تر باشد، کمتر می توانیم بر تجارب قبلی متکی باشیم و تازگی محرک بر سرعت عملکرد او در برابر آن تاثیر دارد (ونتیز1،1986).

ازجمله عواملی که تعدیل کننده بین استرس و بیماری هستند :

عوامل شناختی استرس : صفات شخصیتی مانند برون گرایی- درون گرایی و بعضی ویژگی های شناختی مانند بدبینی –خوش بینی در کاهش یا تعدیل اثرات استرس تاثیر دارد.

  • منبع کنترل، منبع کنترل به ادراک فرد از میزان کنترل خود بر محیط و حوادث اشاره می کند. افراد با منبع کنترل درونی، بهتر با موقعیت استرس زا مدارا می کنند و در نتیجه تهدید وتنش کمتری را تحمل می کنند. افراد با منبع کنترل بیرونی ، در موقعیت های ناکام کننده ، سازگاری و توان مقابله کمتری دارند.
  • عزت نفس، داشتن احساس خوب و مثبت به خود راعزت نفس گویند. به نظر می رسد افرادی که احساس خوبی از خود دارند ، استرس ها را کمتر از لحاظ هیجانی تفسیر کرده ، به آن واکنش نشان می دهند.افراد با عزت نفس پایین در موقعیت های استرس زا توانایی و مهارت خود را کم برآورد و یا احساس ترس و تهدید بیشتری می کنند. در نتیجه توان مقابله را از دست می دهند. این افراد علائم بالینی بیشتری را نشان می دهند (رایس2، 1992).
  • خوش بینی و بد بینی : خوش بینی عبارت است از درجه ای که به طور کلی انتظار وقوع موفقیت یا حوادث مثبت را دارند. افراد خوش بین ، بیماری جسمی کم و سلامت روانی بیشتری را گزارش می دهند در حالی که افراد بدبین ممکن است روی احساسات خود درباره ی استرس تمرکز نمادین و خود را از مشکلات دور یا آنها را انکار نمایند. به طور کلی خوش بین ها بر خلاف بدبین ها به احساسات منفی و اضطراب مبتلا نیستند (لیپا3، 1994، به نقل از فیضی،1380).
مطلب مشابه :  درمان استرس و اضطراب

2-3-7عوامل فردی استرس:

جنسیت : (دیویدسون 4و کوپر،1983) دریافتند که استرس های معین جامعه تاثیرات زیان باری بر زنان دارد تا[2]

مردان. شواهد نشان می دهد که ممکن است ارزیابی زنان و مردان  از موقعیت فشار زا و نیز منابع فشار زا متفاوت باشد (کاوانا 1، 1989، به نقل از فیضی، 1380).

  • تحصیلات : این عامل می تواند ادراک فرد را از خواست های بیرونی ، تهدیدات، نیازها و سیستم ارزش های او تحت تاثیر قرار دهد.سازکارهای مقابله به تاثیرات تعدیل کننده توانایی و تجربه بستگی دارد و این ها با سطح تحصیلات فرد مرتبط است (ساترلند2 و کوپر، 1990).
  • سن : افراد در سنین و مراحل مختلف زندگی ، آسیب پذیری خاصی در برابر استرس ها دارند و نیز از مکانیزم های مقابله ای خاص استفاده می کنند. به عقیده (مک لین3 ، 1979 به نقل از فیضی ،1380) بحران های میانسالی ، حساسیت فرد را به استرس افزایش می دهد و بنابراین دوره آسیب پذیری خاصی به حساب می آید.
  • تمرین (ورزش) : شرکت منظم و طولانی مدت در تمرینات بدنی صفات شخصیتی را عوض می کند (صفت اضطراب و افسردگی) در حالی که شرکت کوتاه مدت، حالات خلقی را تحت تاثیر قرار می دهد. ظاهراَ ورزش، علائم بدنی خاصی را که ناشی از اضطراب است را کاهش می دهد اما لزوماَ علائم شناختی را کاهش نمی دهد (فرانکن4،1998).
  • تغذیه : پرخوری و در نتیجه چاقی ممکن است نوعی پاسخ به موقعیت استرس زا باشد اما در نهایت چاقی به صورت عامل استرس در خواهد آمدکه احتمال بیماری های تنفسی و قلبی و یا دیابت را افزایش می دهد و بنابراین در او حالت فشار خون بالا پیداخواهد شد (ساترلند و کوپر،1990).
  • حمایت اجتماعی : حمایت اجتماعی و جستجوی آن به عنوان یکی از روش های مقابله با استرس قلمداد شده است زیرا هر دو (حمایت اجتماعی و روش های مقابله ) واکنش هیجانی به موقعیت یا معنای آن را تغییر می دهند. در عین حال حمایت اجتماعی متغیری است که تاثیر استرس را بر سلامت بیماری تعدیل می کند. علاوه براین ، حمایت اجتماعی مستقیماَ بروز بیماری و بهبودی را تحت تاثیر قرار می دهد (لیپا ، 1994، به نقل از فیضی ،1380).
  • اتکینسون و هیلگارد5 (1373) معتقدند که اثرات فشار روانی مانند میزان اضطرابی که بر می انگیزد و میزان اخلال کار بستگی به عواملی مانند ویژگی های خود فشار روانی ، موقعیتی که فشار روانی در آن روی می دهد .
مطلب مشابه :  بهداشت عقل و قلب از منظر روانشناختی

[3]

  • ارزیابی آدمی از عامل فشار زا و منابع مقابله وی دارد (اتکینسون1 و هیلگارد ، 1973 ترجمه براهنی و همکاران ،1373).

1-Wentz

2-Rice

3-Lip A

4- Davidson

1- Kavanagh

2- Sutherland

3-Mc clain

4-Frankin

5-Hilgard