اثربخشی خانواده درمانی راه حل مدار – ساختاری در درمان ( قطع …

T3

T2

T1 –

RG کنترل

جامعه آماری
در این پژوهش، جامعه آماری عبارت است از کلیه خانواده های مراجعه کننده دارای فرد وابسته به مواد، سنین ۲۰ تا ۵۰ سال است که در زمستان ۱۳۹۱ به خانه سلامت زیبادشت شهرداری منطقه ۲۲ تهران مراجعه کرده اند.
گروه نمونه و شیوه گزینش آن
در این پژوهش روش نمونه گیری به صورت نمونه گیری در دسترس است. بدین منظور جهت انتخاب نمونه از بین خانواده های معتاد مراجعه کننده به خانه سلامت زیبادشت، تعداد ۴۰ خانواده به صورت نمونه در دسترس انتخاب شد، که پس از مصاحبه مقدماتی و دارابودن شرایط ورود خانواده های دارای فرد وابسته (شوهر) به مواد از جانب پژوهشگر، در نهایت ۳۰ خانواده به صورت نمونه در دسترس انتخاب شدند. بعد از همتاسازی و به طور تصادفی به دو گروه آزمایش و کنترل تقسیم شدند (۱۵ خانواده دارای فرد وابسته به مواد در گروه آزمایش و ۱۵ خانواده دارای فرد وابسته به مواد در گروه کنترل). در انتخاب نمونه، ملاحظات اخلاقی به ویژه رضایت و علاقه برای شرکت در مطالعه مد نظر قرار گرفت. قابل ذکر است که به لحاظ اخلاقی به خانواده های دارای فرد وابسته به مواد که در گروه کنترل جایگزین شده بودند گفته شد که در انتهای اتمام طرح پژوهشی، آنها نیز وارد درمان خواهند شد.
علاوه بر این، ملاک های ورود به پژوهش عبارت بودند از: عدم مصرف داروهای ضد روان پریشی، نداشتن مشکلات جسمی و روانشناختی، عدم شرکت در برنامه های درمانی در زمان پژوهش، نداشتن وابستگی طولانی مدت به چند ماده افیونی یا مواد محرک زا مثل کراک، شیشه و داشتن سابقه حداقل یک بار بازگشت. در این پژوهش عضوء معتاد خانواده می بایستی همسر(مرد)، یا پدر خانواده باشد. در این پژوهش کسانی که سابقه مصرف مواد افیونی بیش از ۶ ماه را داشتند و مواد افیونی همچون تریاک، شیره و هروئین مصرف می کردند شرکت داشتند.
ابزار اندازه گیری پژوهش و نحوه اجرا و ارزشیابی آن
در این پژوهش از پرسشنامه عملکرد خانواده که در سال ۱۹۸۳ توسط “ناتان بی اپشتاین، لارنس بالدوین و دوان اس. بیشاب[۳۸۰]” با هدف توصیف سازمانی و ساختاری خانواده تهیه شده است، توانایی خانواده را در سازش با حوزه وظایف خانوادگی مورد سنجش و اندازه گیری قرار می دهد و آزمایش اعتیاد[۳۸۱]که یک تست سریع، یک مرحله ای برای کشف مورفین-تریاک و هروئین در ادرار است، استفاده شده است.
پرسشنامه سنجش عملکرد خانواده[۳۸۲]
ابزار سنجش خانواده یک پرسشنامه ۶۰ سوالی است که برای سنجش عملکرد خانواده بنا بر الگوی مک مستر تهیه شده است. این الگو، خصوصیات ساختاری، شغلی و تعاملی خانواده را معین می سازد و ۶ بعد از عملکرد خانواده را مشخص می کند. این ابعاد از این قرار است: حل مشکل، ارتباط، نقش ها، پاسخ دهی عاطفی، مشارکت عاطفی و کنترل رفتار. لذا ابزار سنجش خانواده متناسب با این ۶ بعد از ۶ خرده مقیاس برای سنجش آنها، بعلاوه یک خرده مقیاس هفتم مربوط به عملکرد کلی تشکیل شده است. اگر چه پرسشنامه فعلی ۶۰ سوالی است اما مطالعات اولیه مبنی بر یک مقیاس ۵۳ سوالی بود، ۷ سوال اضافه شد که نتایج گزارش ها نشان می دهد بر پایایی خرده مقیاس هایی که سوال ها به آنها اضافه شده،افزوده است (ثنایی ذاکر، ۱۳۷۹).
پایایی این آزمون پس از تهیه توسط مؤلفان بر روی یک نمونه ۵۰۳ نفری اجرا گردید. دامنه ضریب آلفای زیر مجموعه های آن بین ۷۲% تا ۹۲% است که نشان می دهد از همسانی درونی خوبی برخوردار است.
در مطالعه آرونز[۳۸۳] و همکاران (۲۰۰۷) پایایی خرده مقیاس های FAD بالا گزارش شده است. آلفای کرونباخ سازه های نقش های خانوادگی، حل مسئله، ابراز عواطف و کل مقیاس برای نمونه آمریکاییهای سفید پوست به ترتیب ۷۲%، ۷۴%، ۷۶% و ۸۶% گزارش شده است.
در ایران، پژوهش های انجام شده توسط نجاریان (۱۳۷۴) طهماسب پور (۱۳۸۵) لشکری (۱۳۸۳) امینی (۱۳۷۸) بهاری (۱۳۷۹) و گلی زاده (۱۳۸۳) بیانگر پایایی بالای این آزمون است. پایایی این آزمون توسط نجاریان ۹۳%، امینی ۹۲% بر آورد کرد. وی همچنین ضریب آلفای کرونباخ ۷ خرده مقیاس آزمون را چنین ذکر نموده است. حل مشکل ۶۱%، ارتباط ۳۸%، نقش ها ۷۲%، پاسخدهی عاطفی ۶۴%، مشارکت عاطفی ۶۵% ، کنترل رفتار ۶۱% و عملکرد کلی ۸۱% که نشان میدهد غیر از خرده مقیاس ارتباط که ضریب درونی آن ۳۸% است، بقیه ابعاد از هماهنگی درونی نسبتاً خوبی برخوردارند.
در پژوهشی که محسن زاده (۱۳۸۳) بر روی معلمان انجام داد، پایایی پرسشنامه با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ برای کل پرسشنامه ۸۸% و برای خرده مقیاس حل مشکل ۷۱%، ارتباط ۶۸%، نقش ها ۶۵%، پاسخدهی عاطفی ۷۳%، مشارکت عاطفی ۷۷%، کنترل رفتار ۶۴% و عملکرد کلی ۷۹% محاسبه شد (ابراهیمی، ۱۳۸۶).
روایی پرسشنامه سنجش عملکرد خانواده
در ایران اولین کوشش عملی به منظور هنجاریابی و میزان سازی ابزاری برای سنجش عملکرد خانواده توسط نجاریان (۱۳۷۴) صورت گرفت. وی ضمن تأیید روایی نسخه فارسی این آزمون، آلفای کرونباخ را در خرده مقیاس های نقش ها، حل مشکل و پاسخدهی عاطفی به ترتیب ۹۲%، ۷۵% و ۷۷% بر آورد کرد. این پرسشنامه در سال های اخیر مورد توجه بسیاری از پژوهشگران بوده و در فرم های ۵۳ و ۶۰ سوالی مورد استفاده قرار گرفته است. در این پژوهش که فرم ۶۰ سوالی آن استفاده شد و روایی آن توسط نوروزی (۱۳۷۷) امینی (۱۳۷۹) گلی زاده (۱۳۸۳) و محسن زاده (۱۳۸۳) در ایران مورد تأیید قرار گرفته است (ابراهیمی، ۱۳۸۶).
روش اجرا و نمره گذاری پرسشنامه سنجش عملکرد خانواده
این پرسشنامه برای تمیز خانواده های سالم و بیمار، الگوهای تبادل میان اعضای خانواده را مورد ارزیابی قرار می دهد. این ابزار متشکل از عباراتی است که خانواده را توصیف می کند. آزمودنی با خواندن هر عبارت، میزان هماهنگی خصوصیات توصیف شده خانواده خود را بر روی مقیاس چهار طبقه لیکرت، به صورت کاملاً موافقم، موافقم، مخالفم و کاملاً مخالفم مشخص می نماید. این ابزار، از نوع مداد کاغذی بوده و متشکل از ۶۰ سوال می باشد. به هر سوال نمره ۴-۱ تعلق می گیرد. در فرم ایرانی این پرسشنامه به عباراتی که نشان دهنده عملکرد ناسالم هستند، نمره معکوس داده می شود که در این حالت نمرات بالا نشان دهنده کارایی مطلوب و نمرات پایین نشان دهنده عملکرد مختل خانواده می باشد.
نمره گذاری این آزمون به این گونه است که به هر سوال ۱ تا ۴ نمره با استفاده از این کلید داده میشود. کاملاً موافق (۱)، موافق (۲)، مخالف (۳) و کاملاً مخالف (۴) داده می شود. به سوال ها و عباراتی که توصیف عملکرد ناسالم اند یعنی سوال های ۱، ۴، ۷، ۸، ۹، ۱۱، ۱۳، ۱۴، ۱۵، ۱۷، ۱۹، ۲۱، ۲۲، ۲۳، ۲۵، ۲۸، ۳۱، ۳۳، ۳۴، ۳۵، ۳۷، ۳۹، ۴۱، ۴۲، ۴۵، ۴۷، ۴۸، ۵۱، ۵۲، ۵۳، ۵۴ و ۵۸ نمره معکوس داده می شود. نمرات کمتر نشانه عملکرد سالمتر است.
سوالات مؤلفه های گوناگون به شرح زیر می باشد:
عملکرد کلی: ۱، ۶ ، ۸ ، ۱۱ ، ۱۶ ، ۲۰ ، ۲۶ ، ۳۱ ، ۳۶ ، ۴۱ ، ۴۶ ، ۵۱ ، ۵۶
حل مشکل: ۲ ، ۱۲ ، ۲۴ ، ۳۸ ، ۵۰ ، ۶۰
ارتباط: ۳ ، ۱۴ ، ۱۸ ، ۲۹ ، ۴۳ ، ۵۲ ، ۵۹
نقش ها: ۴ ، ۱۰ ، ۱۵ ، ۲۳ ، ۳۰ ، ۳۴ ، ۴۰ ، ۴۵ ، ۵۳
پاسخدهی عاطفی: ۵ ، ۹ ، ۱۹ ، ۲۸ ، ۴۹ ، ۳۹ ، ۵۷
کنترل رفتار: ۷ ، ۱۷ ، ۲۷ ، ۳۲ ، ۴۴ ، ۴۷ ، ۴۸ ، ۵۵ ، ۵۸
مشارکت عاطفی: ۱۳ ، ۲۱ ، ۲۲ ، ۲۵ ، ۳۳ ، ۳۵، ۳۷ ، ۴۲ ، ۵۴
آزمایش اعتیاد
تست یک مرحله ای مورفین (ادرار): یک تست سریع، یک مرحله ای برای کشف کیفیت مورفین- تریاک و هروئین در ادرار است. این تست یک سنجش ایمنی کروماتوگرافیک جریان جانبی برای کشف مورفین در ادرار به وسیله نقطه برش ۳۰۰ نانو گرم در میلی لیتر است. این تست سایر ترکیبات مرتبط را نیز کشف می کند. مورفین به صورت غیر متابولیزه از طریق ادار دفع می شود و نیز عمده ترین محصول متابولیک کدئین و هروئین است. مورفین را می توان تا چند روز پس از مصرف مواد در ادرار فرد مصرف کننده کشف کرد. این تست هنگامیکه میزان مورفین در ادرار به ۳۰۰ نانو گرم در میلی لیتر میرسد، نتیجه مثبت می دهد و این مقدار نقطه برش پیشنهادی جهت سوء مصرف تلقی شده و فرد مصرف کننده نیاز به خدمات بهداشت و روان دارد (قنبری، ۱۳۸۳).
روش تجزیه و تحلیل داده ها

برای دانلود متن کامل این فایل به سایت torsa.ir مراجعه نمایید.