پژوهش – بدیع در دیوان اشعار محمد علی بهمنی- قسمت ۵

۴-۴-۱- واج آرایی ۲۶
۴-۴-۲- جناس ۳۴
۴-۴-۳- موازنه ۴۰
۴-۴-۴- ترصیع ۴۳
۴-۴-۵- اشتقاق ۴۴
۴-۴-۶- شبه اشتقاق ۴۷
۴-۴-۷- تکرار ۴۸
۴-۴-۸- ردّالمطلع ۵۶
۴-۴-۹- ردّ الصدر الی العجز ۶۶
۴-۴-۱۰- طرد و عکس ۶۷
۴-۵- صنایع معنوی بدیع ۶۸
۴-۵-۱- تلمیح ۶۸
۴-۵-۱-۱- تلمیحات تاریخی ۶۸
۴-۵-۱-۱- تلمیحات مذهبی ۷۱
۴-۵-۲- تضاد ۷۵
۴-۵-۳- تناقض ۷۹
۴-۵-۴- حس آمیزی ۸۱
۴-۵-۵- ارسال المثل ۸۲
۴-۵-۶- تضمین ۸۵
۴-۵-۷- کنایه ۸۹
۴-۵-۸- ایهام ۹۲
۴-۵-۹- تناسب (مراعات النظیر) ۹۳
نتیجه گیری ۹۸
فهرست منابع ۱۰۱
فهرست اعلام ۱۰۳
چکیده انگلیسی ۱۱۲
فهرست نمودار ها
عنوان صفحه
نمودار فنون بدیع لفظی در اشعار محمد علی بهمنی ۹۷
نمودار فنون بدیع معنوی در اشعار محمد علی بهمنی ۹۷

چکیده

محمد علی بهمنی از برجسته ترین شاعران معاصر است که با ایجاد نوآوری در صورت و محتوایِ شعر سنّتی و تلفیق قواعد آن با نو پردازیهایِ شعرِ معاصر ، گونه ای متفاوت از شعر ارائه می دهد. وی در قالبهای گوناگون ، طبع آزمایی کرده است امّا غزل، قالبِ مسلّط در اشعارِ اوست؛ غزلی که هم در بافت و هم در تصویر و محتوا با غزلِ سنّتی متفاوت است . از جمله شیوه هایِ ابتکار و تصویر پردازی در شعر بهمنی ، استفاده از صنایع برجستۀ بدیع لفظی و معنوی ، همچون : واج آرایی ، جناس ، موازنه و ترصیع ، اشتقاق ، ردّ الصدر الی العجز، تکرار، ردّالمطلع، تلمیح ، تضمین ،ارسال المثل ، کنایه ، تناسب، تضاد ، تناقض، حس آمیزی و ایهام است . وی فنونِ مذکور را با معیار هایِ شعر نو مطابقت داده و چگونگیِ بهره گیری از بدیعِ سنّتی در شعرِ معاصر را نشان می دهد.
واژگان کلیدی: شعر معاصر، محمد علی بهمنی ، بدیع لفظی، بدیع معنوی .
۱
فصل اول
کلیات تحقیق
-۱-۱ مقدمه
-۱-۱-۱شعر نو
شعر نو یا معاصر به گونه ای از شعر اطلاق می شود که با شکستن هنجار ها و قواعد شعر سنّتی ، گونه ای جدید به شمار می رود . از منظر بازه ی زمانی می توان اشعاری را نو دانست که پس از سرایش افسانۀ نیما (۱۳۰۳) سروده شده اند اما از نظر بافت و ساختار کلام شعر نو شعری است که در قالب های کلاسیک مانند غزل ، قصیده ، مثنوی و…سروده نشده باشد و از قید چارچوب مشخص و قواعد وزنی و عروضی و قافیه رها باشد. اما در این میان گروهی از شاعران قرار دارند که “هرچند از قوالب سنتی یا شبیه به سنتی استفاده کردند ، اما زبان و ذهنیت شعر نو را لحاظ کرده اند” (شمیسا ،۱۳۸۸ : ۴۲)
این شاعران با جهان بینی خاصی که دارند به اوضاع و احوال پیرامون خود می نگرند و شعری زنده و پویا و مطابق با زمانۀ خود می آفرینند . پس شعر نو یا باید در قالب ، تحول و نو آوری داشته باشد یا در محتوا .