بررسی موضوع دعا در شعر شاعران مشهور عصر عباسی اوّل- قسمت ۱۴

۱- اِلا الْحَمُد لله حمدا کَثیراً
۲- هـَــدانی إلیهِ فَوحَّــدتُهُ

 

 

 

 

وَلِیَ الْــمحامدِ ربَّاً غًفـــــورا
وَ أَخلصتُ توحیدهُ المُسْتَنِیرا

 

 

(سید حمیری؛‌۱۴۲۰:‌۱۰۰)
ترجمه
۱– بدان که ستایش فقط مخصوص خداوند است آن هم ستایش فراوان و ستودن پروردگار بسیار بخشنده وظیفه‌ی من است.
۲- مرا به سوی خود هدایت فرمود پس من او را به یکتایی ستودم و توحید نورانی او را پاک و خالص گردانیدم.
همانا تکرار ستایش خداوند در این متن با این شیوه برای سپاس‌گذاری شاعر نسبت به پروردگارش مفید است و بر متن یک نغمه موسیقیایی با ارتباط الفاظ به یکدیگر اضافه کرده است، با این امید که این لفظ در ذهنش جای بگیرد تا آن را زمزمه کند و فقط خود را متوجه خداوند کند. (هلال؛‌۱۹۸۰:‌۳۳۷)
شاعر محمود وراق نیز خداوند را چنین شکر‌ می کند:

 

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت 40y.ir مراجعه نمایید.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

۱- اَلـْــحمدُ لِلّهِ إنَّ اللهَ ذُو نَعـَــمٍ
۲- شُکْرِیَ لَهُ عَملٌ فیهِ عَلَیَّ لهُ
لَمْ یَحْصِها عَدَداً بالشُکْرِ مَنْ حَمداً
شـُــــکْرٌ یَکُونُ لِشُکْرٍ قـَــبْلِهِ مَدداً

 

(محمود وراق؛ ۱۹۶۹: ۶۲)
ترجمه
۱- ستایش مخصوص خداوند متعال است زیرا خداوند صاحب نعمت‌هایی است که اگر کسی بخواهد آن نعمت‌ها را شکر گذاری کند قادر به شمارش تعداد آن نعمت‌ها نخواهد بود.
۲- شکر من نسبت به نعمت‌های پروردگار عملی است که شکر دیگری را بر عهده من‌ می‌گذارد که یاور و مدد شکرهای قبلی است.
متن، در بردارنده ستایش به همراه شکر است به طور قابل توجه، آن را تکرار نموده است و این تکرار تأثیر خود را بر هماهنگی داخلی بر جای گذاشته است، و در ضمن تشکیل صوتی در بردارنده ارزش الهامی دلالت‌کننده است که کمک‌ می‌کند به تأکید و جایگزین شدن معنای مد نظر شاعر است.(ربابعه؛ ۲۰۰۷: ۱۶۹-۱۶۵)
و ملاحظه‌ می‌کنیم که بیت اول برگرفته از یک آیه قرآنی است که شکر را مخصوص نعمتهایی قرار داده است که خداوند به بندگانش بخشیده است و‌ می‌فرماید:﴿وَإِن تَعُدُّواْ نِعْمَهَ اللّهِ لاَ تُحْصُوهَا إِنَّ اللّهَ لَغَفُورٌ رَّحِیمٌ﴾ (نحل/ ۱۸)
و از اینجاست که شاعر احساس آرامش درونی‌ می‌کند زیرا شکر خداوند متعال را در قبال نعمتهایش و منت‌های خداوند بر او به جای آورده است.
عماره بن عقیل(وفات ۲۳۹ هـ) به ستایش از پروردگارش‌ می‌پردازد و‌ می‌گوید:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

۱- فَلَأ شْکُرنّکَ بِالَّذی أَوْلَیْتَنی
ما بَلَّ رِیقی لِلکَلامِ ِلسانی
(عماره بن عقیل؛ ۱۹۷۳: ۸۴)

 

ترجمه
۱- به راستی که شکر تو را به جای‌ می‌آورم به آنچه که مرا سزاوار و برتری دادی تا آن زمان که آب دهانم برای ادای کلمات، زبانم را‌تر نماید.
شاعر پروردگارش را در قبال نعمتهایی که به او ارزانی داشته است شکر‌ می‌گوید و این شکر دائمی است و تا زمانی که زنده است، ادامه دارد پس به راستی که خداوند نعمتهای فراوانی به او بخشیده است شکر او با دوام است و‌ می‌تواند پروردگار را از طریق اشعارش بستاید، پس با وجود فضیلت حمد و شکر و ثواب فراوان آنها این امر آرامش قلبی به دنبال دارد و در جهت بقای وجود و حفظ ثبات و حل گرفتاریهای انسان موثر است و لذا انسان احساس آرامش درونی‌ می کند.

 

۴-۱-۰۲ دعای شاعران در حق پیامبر (ص) و ائمه (ع)

 

سید حمیری(وفات ۱۷۸ هـ) به خاطر اقدام رسول مکرم اسلام (ص) در انتصاب علی (ع) به جانشینی خود به فرمان خداوند در غدیر‌خم او را با لفظ‌ نفسی فداء رسول الله ‌دعا‌ می‌کند می‌گوید:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

رفتن به نوارابزار

بیرون رفتن

۱- نَفْــسی فِداءُ رَســـولَ اللهُ[۳] یَوْمَ اَتـــی ۲- اِنْ لَــــمْ تُبْلِغْ فَما َبلَغْــتَ فَاَنْتَصِــــبِ ۳- وَ قالَ لِلْـناسِ مِنْ مَـــــوْلاکُـمْ قَـــبْلاً ۴- اَنْتَ الَّرسُولُ وَ نَحْنُ الْشاهِدوُنَ عَلی ۵- هذا وَلــــیُّکُمْ بَــــعْدی اُمِــرْتُ بـِــه ۶- هذا اَبْرُّکُـــمْ بِرًّا وَ اَکْــــــثَرَکُــــــمْ ۷- هذا لَهُ قُرْبَــه مِنّی وَ مَنْــزِلَـــــــــه
جـِـبْریلَ یَأمِرُ بِالــتَبْلــــیغِ إِ عْـــــلانا
النَــبِیُّ مُــمَـــتَثِلا ًاَْمراً ِلـمَـــــنْ دانــا
یَوْمَ الـــغَدیـرَ فَقـــالوا اَنْـــتَ مَــوْلانا
اِنْ قَدْ نَصَّـــحَتَ وَ قَدْ بَیـَّـنْــتَ تِبـْـــیانا
حـَــتْماً فَکُونُوا لَهُ حِـــزْباً وَ اَعْـــوانا
عِــــلْماً و اَوَّلُکُـــــمْ بِاللهِ اِیمـــانــــــا

Be the first to comment

Leave a Reply

ایمیل شما نمایش داده نخواهد شد


*